Een nieuwsmedium hoeft online niet te lezen als lijstjes en hokjes, vindt hoofdredacteur Philippe Remarque van de Volkskrant. Daarom zijn er een vernieuwde website, smartphone-app en een geheel nieuwe Volkskranteditie voor tablet: de vertrouwde krant, maar dan met de verrijking en de mogelijkheden van digitaal. De krant niet alleen lezen, maar er ook naar luisteren en kijken. Dat is de ervaring die de nieuwe tablet-editie, smartphone-app en website van de Volkskrant moeten bieden. De papieren zaterdageditie van de Volkskrant was recent gehuld in een speciaal jasje, in de vorm van een extra cover. Zo vestigde de krant extra de aandacht op de digitale vernieuwingsoperatie. Een interview met hoofdredacteur Philippe Remarque van de Volkskrant.

Je schreef het zelf al, in een boodschap aan de lezers: ‘Als een krant z’n eigen voorpagina kaapt, dan is er iets bijzonders aan de hand.’ Voelt het alsof er een kindje is gebaard?
‘Zeker. We hebben niet alleen een nieuwe website ontwikkeld, wat op zich al enerverend is; dit is een bijzonder kindje, omdat we kwaliteitsjournalistiek opnieuw proberen vorm te geven voor het digitale tijdperk. Tot nu toe hebben kranten altijd vrij rechttoe rechtaan websites gemaakt, met hokjes en lijstjes. Wij hebben gedacht: hoe kan het nou dat we in de papieren krant wel enorm veel tijd steken in zaken als design, leeservaring en kwalitatieve uitstraling? Dat proberen we nu in de digitale editie ook te doen. Dat doen we met dezelfde artdirectors. Achter de schermen hebben we eerst de redactie “digital first” gemaakt. Zij werken zowel voor de website als voor de krant. Dit is de volgende stap die we zetten: dat de vormgevingsafdeling zich ontfermt over hoe het er digitaal uitziet.’

Hoe noodzakelijk was deze vernieuwing?
‘Het was hard nodig. We hadden een website die nog was geënt op wat we vijf jaar geleden over onszelf dachten. Dat was een krant waarbij we een betaalmuur introduceerden. We konden nog niet echt kiezen; links zag je een nieuwslijst – dat waren alle gratis berichten – en rechts de grote artikelen; die waren betaald. Het begon steeds meer te knellen dat we er hetzelfde uitzagen als Nu.nl. Nu.nl heeft ook een functie, maar wij brengen iets anders. Wij gaan ook achter het nieuws, met verrijking, tips en diepgravende interviews. Alleen zag alles er hetzelfde uit, van nieuws tot columns tot achtergrondreportages.’

Hebben jullie elders inspiratie vandaan gehaald voor deze aanpak?
‘Er zijn maar een paar voorbeelden in de wereld van kranten die ook zo’n stap hebben gezet. La Presse in Canada is er één van, net als Die Welt in Duitsland. Daar hebben we wel naar gekeken. Toch blijft het best gewaagd, want je stapt af van een taal waaraan iedereen gewend is. Digitaal was onze berichtgeving altijd een opsomming. We werken nu met een nieuwe manier van navigeren. Dat is een ontwikkeling waar ik met enige spanning naar kijk.’

De nieuwe editie combineert het beste van de krant met het beste van digitaal, schreef je. Hoe merken lezers dat vooral?
‘Mensen vinden waardevol aan een krant dat je er verdieping vindt en dat je hem ook kunt uitkrijgen. Dat zouden ze ook digitaal wel willen beleven, bleek ons uit onderzoek. Het oneindige van websites maakt mensen zenuwachtig. Er is op internet zoveel te halen – er zijn zoveel bronnen – dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Dat is iets waarbij een vertrouwd nieuwsmerk als de Volkskrant kan helpen. We bieden een gecureerde selectie, door mensen die je kunt vertrouwen. Dat combineren we met de mogelijkheden van digitaal, zoals bewegend beeld en links naar andere artikelen. Het is diverser dan wat we op papier kunnen bieden.’

Van de Volkskrant-lezers die de nieuwe editie hebben getest, vond 68 procent het een ‘betere leeservaring’ dan de replica van de papieren krant die ze tot nu toe op tablet lazen. Bij de introductie liepen de reacties van lezers nogal uiteen, van ‘prachtig’ en ‘krant van de 21ste eeuw!’ tot ‘waardeloos’. Wat leid je daaruit af?
‘Veel mensen moeten echt wennen aan het idee. We hebben de oude Volkskrant-app op de smartphone en op de tablet hard overschreven met de nieuwe editie. Dat betekent dat lezers die op het vertouwde V-icoon tikten, opeens werden geconfronteerd met een totaal andere aanblik dan de app die ze dierbaar was en die op een andere navigatie was gestoeld. Dan krijg je reacties als: waar is mijn nieuws gebleven? Iedereen vindt de nieuwe editie wel prachtig vormgegeven en toekomstgericht. Maar in het begin is het nog wennen aan de nieuwe navigatie.’

Er zijn ook programmeurs bij jullie op de redactie komen zitten. Hoe bevalt dat?
‘De hele ontwikkelafdeling is inderdaad naar onze afdeling verhuisd. Dat is een primeur voor ons. De hele werkwijze is anders. Er is eerst een mock-up gemaakt van de editor-software voor onze redactie. Een redacteur is daarmee gaan testen. Zij heeft aangegeven: dit werkt wel en dit werkt niet. Zo zijn we steeds verder gaan bouwen. Bij Google en Facebook gaat het allang op die manier. Ik ben blij dat wij nu ook zo werken. Het is belangrijk dat je in zo’n ontwikkelproces schouder aan schouder werkt. Voor een papieren product ga je ook naast de ontwerper zitten. IT’ers moeten journalistiek leren denken om goed te snappen wat we nodig hebben, en wij moeten op onze beurt hun vak begrijpen. Dat gaat het beste als je naast elkaar zit.’

Biedt deze vernieuwing kansen voor marketeers?
‘We handelen in onverdeelde aandacht. Dat betekent dat we ook anders omgaan met advertenties. In de Volkskranteditie bieden we de mogelijkheid voor full-screenadvertenties. Je swipet in de editie van scherm naar scherm. Je kunt dan ook een hele pagina met een advertentie te zien krijgen. Dat kan een film zijn of iets interactiefs, waarbij je bijvoorbeeld je tablet kunt kantelen en er extra elementen in beeld verschijnen. Het biedt de mogelijkheid voor een premium manier van adverteren – immersive, waar je echt in opgaat. In online adverteren laten we de periode van schreeuwerig aandacht vragen steeds meer achter ons. Het evolueert naar een kwalitatievere manier van aandacht krijgen – dat zijn wij nu aan het proberen, want intelligente mensen moet je ook intelligent aanspreken. Adverteerders kunnen ook nog een kwaliteitsslag maken in de manier waarop ze lezers digitaal benaderen. Alle standaarden worden steeds hoger. Als de journalistiek er steeds gesofisticeerder uit gaat zien, is dat ook een uitdaging voor adverteerders.’